Để giữ yên tĩnh cho huyết áp

● BS.CKI. Đào Thị Yến Thủy
Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM

Tăng huyết áp (tăng xông máu) là khi huyết áp từ 140/90 mmHg trở lên hoặc tăng trên 20mmHg so với chỉ số huyết áp bình thường (Chỉ số huyết áp bình thường là dao động trong khoảng 90/60mmHg đến 140/90mmHg), có thể kèm theo các dấu hiệu nhức đầu ở trán hoặc sau ót, đau gáy vào buổi sáng, chóng mặt, mệt, đỏ mặt, chảy máu cam, yếu liệt tay chân từ vài giây đến vài phút. Tuy nhiên, đa số trường hợp do huyết áp tăng từ từ nên cơ thể thích nghi, người bệnh chịu đựng được nên không thấy có triệu chứng gì.

Để giữ yên tĩnh cho huyết áp

Huyết áp cao làm tăng áp lực lên thành mạch máu gây xơ vữa, bít tắc lòng mạch dẫn đến thiếu máu nuôi trên não, tim, thận, mắt…, do đó, ngoài tai biến mạch máu não, huyết áp cao còn có thể gây ra các biến chứng trên các cơ quan khác như tim, thận, mắt và mạch máu lớn. Vì vậy, việc giữ huyết áp ổn định để phòng ngừa biến cố tim mạch là điều hết sức quan trọng. Muốn làm được điều này thì ngoài việc dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, người bệnh cần phải thực hiện một chế độ ăn uống và sinh hoạt nghiêm ngặt.

Thứ nhất, về chế độ ăn uống, bệnh nhân cần thực hiện những điều sau đây:

- Thực hiện giảm cân nếu có thừa cân, béo phì.
Nghiên cứu khoa học cho thấy cứ tăng cân 1kg thì huyết áp tăng 1mmHg; giảm 2,7kg thì huyết áp giảm 1,3mmHg.

- Nên ăn lạt: Giảm ăn những thức ăn chứa nhiều muối, nước chấm mặn, thức ăn công nghiệp chế biến sẵn, cà muối, dưa muối, tương, chao, mắm, cá khô, bột ngọt…

Tính chỉ số khối cơ thể Body Mass Index (BMI) để đánh giá tình trạng dinh dưỡng của mình.

BMI = Cân nặng (kg)/chiều cao x chiều cao (m)

Nếu BMI = 18,5 - 23 kg/m2: bình thường, cân đối

BMI < 18,5 kg/m2: gầy, thiếu dinh dưỡng

BMI > 23 - 25 kg/m2: thừa cân

BMI > 25 kg/m2: béo phì

Tuy nhiên, để thay đổi một thói quen (đặc biệt là thói quen ăn uống) không phải là điều dễ dàng và có thể làm ngay được mà cần phải tập từ từ. Để chuyển từ thói quen ăn mặn sang ăn lạt thì đầu tiên, người bệnh cần thực hiện giảm nhẹ (tức là không chấm thêm muối, nước chấm trên bàn ăn), tiếp đến là giảm trung bình (không chấm thêm muối, nước chấm trên bàn ăn và không ăn những thức ăn mặn, dưa cà muối, mắm các loại, xúc xích, đồ hộp, lạp xưởng, giò chả…), và cuối cùng là giảm tuyệt đối (không nêm nếm mắm muối, bột ngọt, bột nêm khi nấu ăn và không ăn thức ăn mặn).

- Nên ăn nhiều các loại rau quả (trên 300g rau và trên 200g trái cây mỗi ngày) để cung cấp chất xơ, vitamin và chất khoáng đặc biệt là kali, ma-nhê.

- Nên ăn cá nhiều hơn ăn thịt, thịt nạc bỏ da, thêm đậu hũ, nấm và các loại đậu đỗ khác thay thịt.

- Nên uống sữa để bổ sung thêm calci phòng loãng xương và thêm các chất dinh dưỡng khác. Nếu béo phì, thừa cân dùng sữa tách béo không đường.

- Nên dùng dầu thực vật: dầu mè, dầu nành, dầu đậu phộng… thay cho mỡ động vật.

- Nên hạn chế ăn quá ngọt để tránh tăng cân, béo phì, đặc biệt là đối với bệnh nhân tiểu đường.

- Nên hạn chế thực phẩm chứa nhiều cholesterol và acid béo bão hòa như mỡ động vật (trừ mỡ cá), da, đồ lòng, phủ tạng, óc, lòng đỏ trứng…

- Hạn chế thức ăn chiên xào quá nhiều dầu mỡ.

Thứ hai, cần thực hiện lối sống tốt để giữ huyết áp yên tĩnh

- Ngưng hoặc hạn chế bia rượu (15ml ethanol/ngày, dưới 2 lon bia/ngày đối với nam và 1 lon bia/ngày đối với nữ).

- Ngưng hút thuốc lá.

- Tránh lo âu, giảm stress, giữ tinh thần thoải mái, vui vẻ, không lo lắng, buồn giận.

- Tập thể dục, chơi thể thao, đạp xe, bơi lội 30-60 phút, ít nhất 5 ngày trong tuần.

- Đi lại vận động 5-10 phút/lần, 4-6 lần trong ngày.

- Đi lại từ 5.000-10.000 bước/ngày.

Bên cạnh đó, bệnh nhân cần phải theo dõi huyết áp thường xuyên (1-3 lần mỗi ngày) vào một giờ nhất định. Nếu có sử dụng thuốc, cần tuân thủ chỉ định và theo dõi của bác sĩ, uống thuốc liên tục, đầy đủ và đúng giờ.

Để giữ yên tĩnh cho huyết áp

Để phòng ngừa tăng huyết áp, chúng ta cần phải:

- Giữ cơ thể cân đối không bị thừa cân, béo phì.

- Gia tăng hoạt động thể lực mọi lúc, mọi nơi. Tập luyện vừa sức, thường xuyên, đều đặn khoảng 30 phút mỗi ngày và ít nhất 3-5 lần trong tuần.

- Ngưng uống bia rượu, không hút thuốc lá.

- Hạn chế ăn mặn.

- Nên ăn đa dạng thực phẩm để có đủ các chất khoáng, nhất là kali có nhiều trong trái cây.

- Điều trị tốt bệnh tiểu đường, tăng mỡ trong máu… bằng chế độ ăn hợp lý, tăng vận động cơ thể và thuốc khi cần thiết.

Tóm lại, tăng huyết áp là một bệnh lý mạn tính rất phổ biến trong cộng đồng. Phòng ngừa và điều trị bệnh tăng huyết áp cũng sẽ giúp hạn chế các bệnh lý mạn tính không lây liên quan đến dinh dưỡng khác như tiểu đường, béo phì và hạn chế biến chứng đột quỵ do tổn thương não, tim mạch, bệnh thận.

Mingo.com.vn
loading